برنامه آينده
شنبه های پاک
جلسه هفتگی


سخنران :
حجت الاسلام انجوی نژاد

موضوع سخنرانی :
جوهر هویت مدرن - قسمت ۵

مداح :
حجت الاسلام احمدی

قاری :
سیدمحمدعلی سجادیان

زمان :
شنبه ۹۶/۹/۴
ساعت ۱۹
بلوار پاسداران، خیابان شهید آقایی،

حسینیه سیدالشهداء(ع)

رهپويان






سه‌شنبه 20 دی 1390 نسخه چاپی
متن سخنرانی | حیا از دیدگاه حضرت زهراء(س)

یا لطیف
سخنران: حجت الاسلام سید محمد انجوی نژاد
موضوع: حیاء از دیدگاه حضرت زهرا(س)

◄ حیای فاطمی(س)
معنای تحت اللفظی كلمه حیا، شرم است. شرم كلمه ای است كه بسیار فراتر از حیا می باشد.
مثل اینكه پسر و دختر در برخورد با نامحرم و یا غریبه، خودشان را حفظ كنند. اگر بخواهید كمی وسیعتر به حیا نگاه كرده و معنای آنرا از زبان حضرت فاطمه زهرا(س)، در كلام امام صادق(ع) بدانید، ایشان می فرمایند: "حیا نوریست كه از آن نور، ایمان در سینه ایجاد می شود." و این بدین معناست كه در برابر هرآنچه كه با توحید و معرفت ناسازگاری دارد، خویشتن دار باشید. در این تعریف معنای كلمه ‌حیا بسیار باز می شود؛ هرگونه لكه و سیاهی كه بین ما و خدای ما قرار گرفته و باعث شده كه نتوانیم خدا را ببینیم، منافی حیا دانسته می شود. یعنی نورانیت كامل بین خود و خدا.

حیا به این معناست كه انسان تمام حقایق جهان خلقت را درك كند و بر این حقایق صحه گذارد و با این حقایق همراه شود و خلاف این حقایق هیچ عملی انجام ندهد. چرا؟ به دلیل حیا! گاهی انسان كاری را به دلیل عقل انجام می دهد، چرا كه عقل می گوید، اما در اینجا دلیل حیا است. بعضی وقت ها عقل انسان می گوید فلان كار را انجام بده، اما حیا اجازه نمی دهد.

بطور مثال: فرض كنید كه شخصی مقداری پول از شخص دیگری طلبكار است و به شدت به آن مقدار پول محتاج می باشد و می داند كه شخص بدهكار، از نظر مالی استطاعت كافی را دارد كه طلب وی را بپردازد ولیكن فراموش كرده است. عقل به او می گوید برای مطالبه پول خود به شخص بدهكار مراجعه كند. اما وقتی برای مطالبه مال خود می رود می بیند كه شخص بدهكار لباس مشكی پوشیده و عزادار است. اینجاست كه حیا به او دستور می دهد كه به حرمت این مصیبتی كه بر آن شخص وارد شده، تقاضای كاملاً عقلانی و مشروع خود را مطرح نكند. همین حیا را باید در دین ملاحظه كرد. حیا در دین، عقل حسابگر را كنار می گذارد، عقلی كه گاهی انسان را فریب می دهد. بطور مثال عقل به ما می گوید: "خدا كریم است، جوان هستی و یك گناهی انجام بدهی اشكالی ندارد!" یعنی عقل به ما اجازه می دهد كه گناه كنیم اما حیا جلوی ما را می گیرد. بسیار پیش آمده كه شخص گرسنه بوده، اما حیا اجازه نداده كه غذا بخورد.

لذا اگر انسان بتواند این حیا را در دین خود و در ارتباط با خدای خود داشته باشد، بسیار به او كمك خواهد كرد. امام صادق(ع) می فرماید: "هرچیزی كه جلوگیری از معرفت شما بكند، در مقابلش خویشتن داری كنید." حتی اگر حق با شماست كوتاه بیایید. البته انسان مخلوق است و غرایزی نیز دارد كه باید ارضاء شود.

مثلاً كسی كه یك روز تمام را بندگی كرده و روزه گرفته، حق دارد كه موقع افطار غذا بخور، اما حیا به او می گوید كه همسایه اش گرسنه است و آن شب را افطار نكند. بدین جهت است هنگامی كه سه روز درِ خانه حضرت فاطمه(س) را زدند و طلب غذا كردند، حیا به ایشان كه روزه بودند اجازه نمی دهد حاجت مشروع خود را برآورده كنند.

یا مثلاً شخصی كه زحمت كشیده، كار كرده و پول حلال بدست آورده، عقل و دین هر دو به او این اجازه را می دهند كه آن پول را صرف تجملات زندگی و یا صرف مصارف عروسی كند، اما حیای حضرت فاطمه (س) به او این اجازه را نداد كه حتی شب عروسی لباس نو به تن كند و ایشان لباس شب عروسی خود را درآورده و به سائلی می دهد و لباس كهنه به تن می كند. این حیای فاطمی(س) است. ما باید بتوانیم فاطمی باشیم و فاطمی شدن، به این نیست كه فقط بگوئیم الگوی ما حضرت فاطمه(س)‌ است. باید دید كه ایشان چگونه زندگی می كرده است. اشك ریختن برای حضرت فاطمه(س) نیز به تنهایی سودی ندارد! اشكی كه در پشت آن معرفت، تبعیت و اطاعت نباشد، به قول شهید مطهری(ره) به مشالكت نمی انجامد!
فاطمه(س) خط علی(ع) با خون نگاشت
فاطمه(س) در زنـدگی ویلا نداشت
فاطمه(س) یك دشت داغ و درد و سوز
فاطمه(س)‌ نان را نخورده نرخ روز
فاطمه(س) یك دشت احساس علی(س)
فـاطمه(س) عـطر گل یاس علی(ع)

امیرالمؤمنین(ع) خطاب به جوان ها و كسانی كه دنبال زیبایی هستند، چرا كه جوان ها بیش از میانسال ها به دنبال زیبایی می باشند، فرمودند: "اگر می خواهید زیبایی های دنیا را ببینید، حیا داشته باشید و اگر حیا نداشته باشید زیبایی های دنیا را نمی بینید."

اصولاً بی حیایی انسان را به طرف لجن پرستی می كشاند. به این معنا كه در اثر بی حیایی، دیدگاه انسان نسبت به زیبایی عوض می شود. سلیقه آن هایی كه به طرف بی حیایی می روند با سلیقه انسان های باحیا بسیار فرق دارد. به رفتارهای عجیبی چون لجن پرستی، خوك پرستی و مردار پرستی روی می آورد. انسانی كه حیا دارد زیبایی های خلقت را در اطراف خود درك می كند و لیكن انسان بی حیا این ها را نمی بیند.

امیرالمؤمنین(ع) می فرمایند: "كسی كه خارج از حدود واجبات و محرمات، حیا را در دین خود منظور كند، این شخص زیبایی های دنیا را می بیند و تازه خواهد فهمید كه بسیاری از چیزهایی كه مردم تحت عنوان زیبایی به دنبالش بوده اند اصلاً زیبا نیستند!"

◄ ریشه و مبدأ حیا:
حیا یك ریشه و یك مقصد دارد و به عبارتی در وسط قرار می گیرد. امیرالمؤمنین(ع) می فرمایند: "اگر می خواهید در زندگی حیا داشته باشید، ریشه حیا، جوانمردی و بامرام بودن است."

ریشه حیا لوتی گری، لوتی منشی و مردانگی است. انسانی كه نسبت به جامعه اش حساس است را جوانمرد می گویند. پس حیا را ابداً نمی توان در خلوت ها و غارها و عزلت ها پیدا كرد، چرا كه جوانمردی ریشه حیاست و این صفتی است كه فقط و فقط در جامعه می توان آن را یافت. البته در نزاع های خویشاوندی و قومیت بازی ها، قوم ترك و لر و عجم و عرب، سر سوزنی از آثار جوانمردی وجود ندارد، چرا كه هیچ كدام حاضر نمی شوند جوانمردی كرده و كوتاه بیایند و لذا فرزندانشان نیز انسان های بامرامی بار نمی آیند! پس وقتی انسان جوانمردی نشان می دهد، به حیا می رسد.

◄ مقصد حیا:
به قول عرفا، تغییر مبدأ میل انسانی است. یعنی در انسان حالتی پیدا می شود كه میلش به خوبی ها بیشتر می گردد و انسان به پاكدامنی می رسد. انسانی كه دیروز از گناه خوشش می آمده، امروز از گناه بدش می آید، و یا انسانی كه دیروز به زحمت عبادت می كرده، امروز عشق به عبادت پیدا می كند.

انسانی كه حیا دارد، یك سری رفتارها در خلق و خوی او كلیشه شده كه از آن به عنوان محصولات حیا نامبرده می شود.
◄ محصولات حیا را از نگاه پیامبر اكرم(ص) می توان به چند دسته تقسیم كرد:

1 ـ‌ نرمش.
انسان با حیا بسیار نرم و ملایم است و زود عصبی نمی شود. یكی از بزرگترین مشكلات واحدهای اجتماعی، خانواده، محلات و واحدهای بزرگ مثل شهرهای ما، این است كه در مقابل هم اهل نرمش نیستیم! ملاحظه كنید كه در قرآن كریم، بدترین انسان، فرعون است. چرا كه بالاترین گناه شرك است و فرعون نه تنها مشرك است، بلكه خودش را نیز خدا می داند، ولیكن خداوند تبارك و تعالی در قرآن وقتی به موسی(ع) فرمان مقابله با او را می دهد می فرماید: "فَقُولا لَهُ قَوْلَاً لَیّنا"، یعنی با او (فرعون) آرام صحبت كن. حتی با فرعون هم می فرماید با نرمش صحبت كن!

لذا در این مرام اولین قدم، نرمش و مهربانی و دوست داشتن خلایق است. بر طبق روایتی از امام حسین(ع)، "در آن لحظه ای كه پهلوی حضرت فاطمه(س‌) را پشت در شكستند، اگر حضرت(س) توان داشتند بلند می شدند و با آن ها به ملایمت و نصیحت صحبت می كردند."

2 ـ سلامت روح.

انسانی كه حیا دارد، بسیار انسان سالمی است و به هر كجای دنیا كه برود خدا را می بیند و می داند كه در هر نقطه از دنیا باشد خدا با اوست.

3 ـ خوشرویی.

انسان با حیا با خلایق خوشرو است، چرا كه همیشه احساس شرم و حیا می كند. در احوالات یكی از عرفای بزرگ تاریخ می نویسند در تمام طول زندگی اش هرگز پاهایش را دراز نكرد! برای اینكه همیشه خودش را در محضر خدا می دید و شرم می كرد.

4 ـ گذشت و بخشندگی.

خدا در قرآن می فرماید: "فعفوا واصفحوا ألا تحبوا ان یغفرالله لكم"، اگر می خواهید خدا شما را ببخشد، یكدیگر را ببخشید، با هم مصافحه كنید، شاد باشید و با هم خوب باشید. حضرت فاطمه(س) فقط دو نفر را در زندگی نبخشیدند كه آن دو را هم خداوند اجازه نداد. چرا كه پیامبر(ص) فرمودند: "غضب فاطمه(س)، غضب من و غضبِ من، غضب خداست." یعنی این فاطمه(س) نبود كه نبخشید، بلكه خدا بود.

گاهی در جامعه ما، حیا بد تعبیر می شود. یعنی انسان با حیا را كسی می دانند كه كم رو و بی عرضه باشد! اگر كسی آنقدر كم رو باشد كه حتی حقش را هم نتواند بگیرد، این به معنای حیا نیست. كمرویی و نگرفتن حق و كوتاه آمدن در جایی كه نباید كوتاه آمد و نشان ندادن خشم و غضب در جایی كه لازم است، حیا نیست، بلكه بی عرضگی است!

پس اگر انسان می خواهد حیا داشته باشد، این حیا باید كاملاً عقلانی باشد و حیایی باشد كه دین، خدا و خصائل و فطرت انسانی بر آن صحه گذاشته باشد. "لاحَیاءَ فِی الدِّین" را اغلب به این معنا تفسیر می كنند كه "لاحیاء فی الاحكام"! به این معنی كه در پرسیدن احكام راجع به زنان و مردان نباید حیا كرد و این مسائل باید صریحاً گفته شود! در صورتی كه این تفسیر اشتباه است و اتفاقاً باید در این مسائل حیا داشت.

اصولاً مسائل مربوط به زنان و مردان را نباید روی منبر گفت و باید بصورت خصوصی صحبت شود. "لاحَیاءَ فِی الدِّین" یعنی اینكه انسان متدین در مقابل حق كوتاه نمی آید و شرم و حیا نمی كند. بطور مثال: اگر كسی مسئول و رئیس اداره و یا شخصی مسن است، نمی توان گفت به خاطر مقام و سن و سالش نباید اشتباهش را متذكر شد، بلكه به شرط ادب و احترام باید او را امر به معروف و نهی از منكر نمود. پس نمی توان كم رویی و بی عرضگی برخی افراد را به پای حیای ایشان گذاشت.

امام علی(ع) می فرمایند: "كسی كه از گفتن حق به بهانه حیا، اِبا كند، این شخص نادان و كم شعور است" و این نكته جای بحث دارد:
گناه آشكار نشانه بی حیایی است. گناه اگر آشكارا و در حضور مردم صورت بگیرد، بسیار بدتر از آنست كه در خفا انجام شود. انسان، باید همانقدر كه از انجام گناه در محضر خداوند و امام زمان(عج) شرم دارد، در محضر مردم هم شرم داشته باشد و مبادرت به انجام گناه نكند. لذا خداوند اعتراف به گناه را نیز گناه دانسته، چرا كه اعتراف به گناه به حیای انسان لطمه می زند.

◄ معنای حیا:

حیا یعنی پوشیده داشتن. البته این به معنای تظاهر و ریا نیست. ریا یعنی انسان عملی را برای خوش آمد مردم انجام بدهد، ولی حیا یعنی اینكه انسان گناهی را برای خوش آمد خدا پوشیده بدارد. چرا كه خداوند فرموده: "گناه را آشكار نكن!"

از قول امام صادق(ع)، نقطه مثبت و دوران آزمایش حیا در دوران جوانی است. چرا كه جوان غرور دارد و اگر حیا كند ارزش آن بسیار بیشتر از حیا در دوران كهولت است. همچنین انسانی كه در جوانی حیا دارد، می تواند در كهولت نیز نورانی باشد. حیا آنست كه انسان در قدرتمندی خود را ذلیل خدا احساس كند، نه آنكه در ذلیلی!

◄ درجات حیا:
امام صادق(ع) می فرمایند: حیا درجاتی دارد.
1 ـ شرم در برابر خدا.
یكی از پائین ترین درجات حیا، شرم در برابر خداست. انسانی كه در مقابل خدا شرم نمی كند، اصولاً با حیا بیگانه است. پائین ترین درجه حیا آنست كه انسان خدا را حاضر بداند و از اینكه نمی تواند در درگاه او خوب بندگی كند، حیا داشته باشد. اگر امیرالمؤمنین علی(ع) شب و روز به خاك افتاده و اشك می ریزد و می فرماید: "اَنَا عَبْدُكَ الذَّلِیل الحَقِیرٌ الضَّعیفٌ المِّسْكِینٌ المُسْتَكِینٌ المُسْتَجِیرٌ"، این درجه حیای علی(ع) را نشان می دهد.

2 ـ شرم در مقابل ملائكه.

بخصوص در مقابل رقیب و عتید، یك درجه بالاتر است. در سوره قاف می فرماید:
"و ما یلفظ من قولٍ الّا لَدَیهِ رَقِیبٌ عَتِید"، یعنی هر كاری كه انجام دهید رقیب و عتید می نویسند. انسان فقط در لحظه مرگ می تواند این دو فرشته را ببیند.

3 ـ شرم از خود.

بالاترین درجه حیا، شرم از خود است. یعنی از وجودمان، از وجود سالممان كه خدا به ما داده، باید شرم كنیم. نسبت به نعماتی كه خدا به ما داده، مانند: چشم، گوش و... كه هر لحظه هم می تواند آن ها را از ما بگیرد، باید حیا كنیم. زبان باید حیا داشته باشد، زبان بسیار مهم است! در روایت بسیار عجیبی از پیامبر اكرم(ص) آورده اند: در آخر الزمان اگر گناهان صد قسمت باشند، 99 درصد آن مربوط به زبان است. یعنی اگر انسان بتواند زبان را كنترل كند و شرم و حیا به خرج دهد، 99 قسمت از گناهان را كنترل كرده است. پس باید نسبت به تمام توانایی هایی كه خدا داده مثل زبان، عقل، خانواده، محیط خوب، خانه، پوشاك و غیره، حیا داشته باشیم، چرا كه می دانیم برخی از افراد این نعمت ها را ندارند.

◄ زن و حیا:

پیامبر(ص) می فرمایند: "اگر حیا ده جزء داشته باشد، 9 جزء آن در دست زنان است." یعنی اگر زن بتواند در جامعه خود را حفظ كند، با حیا باشد، پوشش اسلامی را رعایت كند و باعفاف صحبت كند، آن جامعه مشكلی ندارد، ولی اگر تمام مردان جامعه با حیا باشند، از آنجا كه یك دهم حیا دست مردان است، باز هم آنچنان فرقی ندارد! زن زمینه ساز و بستر ساز تاریخ است. از نظر جامعه شناسی این زن است كه می تواند جامعه ای را به سوی باحیایی یا بی حیایی سوق بدهد.


کانال تلگرام رهپویان کانال تلگرام حجت الاسلام انجوی نژاد
 محمدهادی رستگار: ممنون بسیارخوب بود
چهارشنبه 20 بهمن 1395
 علیرضا ازبیرجند: ممنون عالی بود
جمعه 15 اسفند 1393
 سیدعبدالمناف ضمیری : خوب بود آدرس روایات را زیر نویس میکردید بهتر خواهد تا استفاده بهتر شود

دوشنبه 11 اسفند 1393
 حسين: خيلي زيبا و تأثير گذار بود
مرسي
چهارشنبه 21 اسفند 1392
 ابراهیمی: سلام با تشکر از مطالب زیبای شما_ان شاالله بیشتر خدمتگزار مکتب اهل بیت علیهم السلام باشید
یکشنبه 17 آذر 1392
 حمیدصولتی: لطفاکل سخنرانی رودرج بفرمایید سخنرانی ناقص است-ممنون از زحماتتون
یکشنبه 12 آذر 1391
 hامیرشاهی از گرگان: لطفا کل سخنرانی همراه با روضه جلسه در این وبلاگ درج بشود تا بتوانیم بهتر از بیانات حاجی اقا بهره مند بشویم متشکرم
چهارشنبه 14 تیر 1391
 zare: سلام ببخشید صوت حیا از دیدگاه حضرت زهرا را از کجا دانلود کنم
چهارشنبه 16 فروردین 1391

  پاسخ :  سلام. فعلا صوت رو نداریم. ان شاءالله بزودی در آرشیو بانک صوت.
* نام شما : 
پست الکترونيک : 
وب سايت : 
* نظر شما : 
 
تبليغات